Amsterdam moet financieel systeem opnieuw inrichten na AFIS-debacle
Ruim een jaar na het debacle met AFIS blijkt dat de gemeente Amsterdam nog altijd niet klaar is met het financiële systeem. In een recente raadsbrief stelt het college dat een fundamentele herziening van het systeem noodzakelijk is. Met name het rekeningschema, de begrotingsmodule en de projectenmodule – de kern van de financiële sturing – sluiten onvoldoende aan op de bestuurlijke behoeften. Daarmee verschuift het probleem van een implementatiefout naar een structurele mismatch tussen systeem en organisatie. Aanstaande woensdag debatteert de gemeenteraad daarover met wethouder Hendrik Jan Biemond, de opvolger van Hester van Van Buren onder wie de problemen ontstonden.
Lees ook op CFO.nl: Arno Jansen (voormalig CFO van SADC): “Ecologie, economie en maatschappelijk rendement moeten in balans zijn.”
Kosten opgelopen tot tenminste 21 miljoen euro
Hoewel operationele verbeteringen zichtbaar zijn, zoals snellere factuurverwerking en een afname van inkooponrechtmatigheden, blijft de gemeente afhankelijk van noodoplossingen. Zo wordt voor de begroting nog steeds gebruikgemaakt van het oude systeem Lias en vinden essentiële processen zoals prognoses en rapportages deels buiten AFIS plaats. Tegelijkertijd is de complexiteit van het systeem toegenomen door maatwerk en een stapeling van ambities, terwijl oorspronkelijk was ingezet op standaardisatie.
De gemeente staat daarmee opnieuw voor strategische keuzes over de inrichting van haar financiële functie en IT-landschap. Nieuwe investeringen zijn noodzakelijk en kunnen in de miljoenen lopen. De kosten van AFIS zijn inmiddels al fors opgelopen van 9,1 miljoen euro naar 21,8 miljoen euro eind 2025. Ook is nog onduidelijk wie de rekening voor verdere aanpassingen zal dragen; hierover lopen gesprekken met implementatiepartner Capgemini.
Biemond, die het dossier heeft overgenomen, benadrukt dat het herstel en de herinrichting prioriteit hebben. Hij spreekt van noodzakelijke vervolgstappen om de financiële functie beter te laten aansluiten op de bestuurlijke sturing en erkent dat de gemeente voor ingrijpende keuzes staat. Tegelijkertijd wijst hij erop dat de acute crisisfase achter de rug is, maar dat het structureel op orde brengen van systemen, processen en governance nu centraal staat. Daarbij moet volgens hem meer aandacht komen voor risicobeheersing, duidelijke verantwoordelijkheden en realistische projectaansturing.
Lees ook op CFO.nl: De eerste 100 dagen van Marco Saas (CFRO van VGA Verzekeringen): “Voldoen aan eisen, maar processen niet zo zwaar optuigen dat het de organisatie verstikt.”
Onderzoek M&I/Partners
De Amsterdamse facturencrisis rond het financiële systeem AFIS begin 2025 blijkt geen incident, maar het gevolg van structurele tekortkomingen in voorbereiding, aansturing en systeeminrichting. Dat concludeerde adviesbureau M&I/Partners na onderzoek naar de mislukte implementatie, die leidde tot tienduizenden onbetaalde facturen, boze leveranciers en miljoenen aan herstelkosten. Het systeem, dat op 6 januari 2025 live ging om betalingen efficiënter en transparanter te maken, faalde vrijwel direct. Facturen bleven liggen, wachttijden liepen op tot maanden en zowel binnen als buiten de organisatie ontstonden grote spanningen.
De gemeente moest ingrijpen met een crisisteam, extra personeel en noodmaatregelen, waaronder versnelde betalingen en een spoedregeling voor getroffen leveranciers. De herstelkosten liepen op van 700.000 euro naar ruim 2,8 miljoen euro, terwijl meer dan 100 fte werd ingezet om achterstanden weg te werken. Hoewel het aantal te laat betaalde facturen later sterk afnam, bleef het vertrouwen in het financiële beheer van de gemeente beschadigd.
Het onderzoek legde fundamentele oorzaken bloot: cruciale tests werden overgeslagen, een fallbackscenario ontbrak en slechts een deel van de medewerkers was adequaat getraind. Tegelijkertijd zorgden technische fouten, zoals foutief gemigreerde data en overbelaste autorisaties, ervoor dat facturen vastliepen of verdwenen. Daarbovenop kwamen organisatorische problemen, zoals diffuse besluitvorming, onduidelijke verantwoordelijkheden en het onvoldoende opvolgen van risico’s, ondanks waarschuwingen voorafgaand aan de livegang.
Volgens het rapport lag het probleem niet alleen bij het systeem zelf, maar ook bij structurele tekortkomingen binnen de gemeentelijke organisatie. De ambtelijke cultuur zou worden gekenmerkt door vrijblijvendheid, gebrekkige opvolging van risico’s en de hardnekkige overtuiging dat het uiteindelijk wel goed komt.
Besluitvorming was diffuus, verantwoordelijkheden onduidelijk en kritische signalen werden genegeerd. De ambtelijke top – waaronder het Gemeentelijk Management Team onder leiding van gemeentesecretaris Peter Teesink – stelde weliswaar kritische vragen, maar greep niet in. Zelfs toen in december duidelijk werd dat het systeem nog niet functioneerde, bleef men vasthouden aan de deadline van 6 januari 2025.
Lees ook op CFO.nl: Alexander Kousbroek (CFO van Port of Amsterdam): “Onze toegevoegde waarde is groter dan alleen tonnen overslag.”
Imagine a Formula 1 circuit. Everything revolves around control: data, sensors, dashboards, engineers. But winning is not driven by data alone.
The difference is made through decisions taken both before and during the race.
Populair
Markt Update
Whitepapers
Vragen over adverteren?
Kan ik je van dienst zijn met advies? Bel of mail gerust. Ik neem graag de tijd voor je.
Wendy Batist
Accountmanager