Vorige week publiceerde Anthropic – het bedrijf achter AI-model Claude – het onderzoeksrapport “Labor market impacts of AI: A new measure and early evidence”. Het is het meest gedetailleerde onderzoek tot nu toe naar welke beroepen daadwerkelijk door AI worden geraakt. Niet op basis van enquêtes of theoretische modellen, maar op basis van geanonimiseerde gebruiksdata van miljoenen professionele gesprekken met Claude.

De conclusie is ongemakkelijk voor iedereen die werkzaam is in finance: onze beroepsgroep behoort tot de meest blootgestelde aan AI-disruptie. En hoewel het rapport tegelijkertijd laat zien dat massaal banenverlies vooralsnog uitblijft, zou het een vergissing zijn om achterover te leunen.

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – ‘Clarity in Chaos’ – Charlotte Hanneman (CFO van Philips): “Helderheid vraagt ook om een sterke talent- en innovatieagenda.”

Wat Anthropic heeft gemeten – en waarom dit onderzoek anders is dan eerdere studies

Eerdere voorspellingen over de impact van AI op de arbeidsmarkt bleken achteraf vaak overdreven. Het bekendste voorbeeld is de offshoring-hype van tien jaar geleden, waarbij een kwart van alle Amerikaanse banen als kwetsbaar werd bestempeld – waarna de meeste functies gewoon bleven groeien. De onderzoekers van Anthropic, economen Maxim Massenkoff en Peter McCrory, erkennen die geschiedenis en kiezen daarom een fundamenteel andere aanpak.

Hun nieuwe maatstaf, ‘observed exposure’, combineert drie databronnen: de uitgebreide Amerikaanse beroepenclassificatie O*NET, theoretische schattingen van welke taken AI kan versnellen, en – cruciaal – daadwerkelijke gebruiksdata uit hun eigen Anthropic Economic Index. Daarbij weegt geautomatiseerd gebruik (waarbij AI-taken zelfstandig uitvoert) zwaarder dan situaties waarin AI slechts als assistent dient. Werkgerelateerde toepassingen tellen meer mee dan persoonlijk gebruik.

Het resultaat is een genuanceerder beeld dan we gewend zijn. Geen speculatie over wat AI ‘zou kunnen’, maar een meting van wat AI daadwerkelijk doet in de professionele praktijk.

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – Clarity in Chaos – Hans Janssen (CFO FrieslandCampina): “De stikstofproblematiek hangt als een grote onzekerheid boven de sector.”

Finance in de frontlinie

De cijfers zijn helder. Bij Computer & Math-beroepen kan AI theoretisch 94 procent van alle taken versnellen, maar dekt het in de praktijk slechts 33 procent. Bij business- en finance-functies zien we een vergelijkbaar patroon: een enorme theoretische capaciteit met een aanzienlijk lagere actuele toepassing. Computerprogrammeurs staan bovenaan de lijst met 75 procent taakdekking, maar ook customer servicemedewerkers en data-entry-specialisten scoren hoog. Financiële analisten worden expliciet genoemd als een van de meest kwetsbare beroepsgroepen.

Voor de dagelijkse praktijk van CFO’s en controllers is de relevantie evident. Denk aan de taken die het hart vormen van het finance-werk: variance analysis, forecasting, budgettering, consolidatie, maandelijkse close-processen, reconciliatie en financiële rapportage. Dit zijn precies het type taken waarvan Anthropic vaststelt dat ze in toenemende mate door AI worden uitgevoerd – en die trend versnelt.

Daarbij komt dat het profiel van de meest kwetsbare werknemers opvallend overeenkomt met de typische finance-professional.

De onderzoekers stellen vast dat de meest blootgestelde groep gemiddeld 47 procent meer verdient dan niet-blootgestelde werknemers, vaker vrouw is, vaker hoger opgeleid en overwegend in kantooromgevingen werkt. Dat is geen abstract demografisch gegeven – dat is een beschrijving van een aanzienlijk deel van de finance-afdelingen in Nederland.

Lees ook op CFO.nl: Michel Wessel (CFO van Royal Talens): “De toekomst is digitaal. Het moment om de eerste stap te zetten in AI is nu.” 

Drie risico’s die de beroepsgroep onder ogen moet zien

     1.Het deskilling-effect: complexiteit verdwijnt, routine blijft

Anthropic beschrijft een fenomeen dat ze ‘deskilling’ noemen: AI neemt de meest complexe onderdelen van een functie over, waardoor de resterende taken eenvoudiger worden. Het rapport illustreert dit aan de hand van reisbureaus, maar het principe is direct vertaalbaar naar finance.

Wanneer AI de scenariomodellen bouwt, de cashflow forecasts genereert, de impairment-berekeningen uitvoert en de consolidatie draait, wat blijft er dan over voor de controller? Het risico is dat de rol verschuift van inhoudelijk deskundige naar procesmatige validator – minder diep, niet per se minder druk. Dat ondermijnt op termijn zowel de aantrekkelijkheid als de waarde van de functie.

     2. De instroom droogt op: wie leidt de volgende generatie op?

Een van de meest zorgwekkende bevindingen uit het rapport is dat jonge werknemers (22 tot 25 jaar) al minder worden aangenomen in beroepen met hoge AI-blootstelling. Aanvullend onderzoek van Brynjolfsson, Chandar en Chen bevestigt een daling van 6 tot 16 procent in werkgelegenheid voor deze leeftijdsgroep in blootgestelde beroepen. Het gaat niet om ontslagen, maar om een vertraging in aannames – bedrijven nemen simpelweg minder junioren aan.

Voor de finance-beroepsgroep is dit een strategisch probleem. Het traditionele opleidingspad – van junior analist of assistent-controller via steeds complexere rollen richting CFO – veronderstelt een instroom aan de onderkant. Als die instroom opdroogt, ontstaat er op termijn een vacuüm. Wie heeft de ervaring en het oordeelsvermogen om complexe financiële vraagstukken te beoordelen als de leerschool waarin die vaardigheden werden opgebouwd verdwijnt?

     3. Het scenario dat we niet mogen negeren

De onderzoekers beschrijven wat zij een mogelijke ‘Great Recession for white-collar workers’ noemen. Tijdens de financiële crisis van 2007-2009 verdubbelde de werkloosheid in de VS van 5 naar 10 procent. Een vergelijkbare verdubbeling in het topkwartiel van AI-blootgestelde beroepen – van 3 naar 6 procent – zou duidelijk detecteerbaar zijn in hun framework.

Het is nog niet zover. De data laten tot op heden geen systematische stijging zien van de werkloosheid onder blootgestelde werknemers. Maar de onderzoekers benadrukken dat de kloof tussen wat AI ‘kan’ en wat AI ‘doet’ nog enorm is – en dat die kloof zich onvermijdelijk zal sluiten naarmate technologie verbetert, adoptie toeneemt en implementatie verdiept. De vraag is niet of dit gebeurt, maar hoe snel.

Lees ook op CFO.nl: Vivienne de Leeuw (CFO Port of Rotterdam) en Danny Oosterhoff (CFO EY): “Alles komt samen, alles gaat sneller.”

Wat dit betekent voor de CFO van morgen

Het zou eenvoudig zijn om dit rapport af te doen als Amerikaanse academische exercitie met beperkte relevantie voor de Nederlandse praktijk. Dat zou een misrekening zijn. De data uit het rapport zijn weliswaar Amerikaans, maar de technologie is dat niet. Dezelfde AI-modellen worden door financiële professionals wereldwijd gebruikt, en de Nederlandse finance-functie staat er bepaald niet om bekend traag te adopteren.

Tegelijkertijd biedt het rapport een helder perspectief op waarde. AI vervangt geen oordeelsvermogen. Het vervangt niet het gesprek met de raad van bestuur, de bank of de aandeelhouders. Het vervangt niet de capaciteit om onzekerheid te wegen, risico’s te duiden of een strategie financieel te vertalen. Precies dáár ligt de toekomst van de financiële professional.

De CFO die over vijf jaar nog relevant is, is degene die nu investeert in drie dingen. Ten eerste: het leren werken met AI in de dagelijkse praktijk — niet als experiment, maar als onderdeel van het werkproces. Ten tweede: het verschuiven van de eigen positie van rapportenbouwer naar strategisch adviseur. Niet ‘ik maak de forecast’, maar ‘ik beoordeel wat de forecast betekent voor onze strategie’. Ten derde: het bewaken van de menselijke infrastructuur. Dat betekent blijven investeren in de opleiding van juniorprofielen, ook als de korte-termijnbusinesscase daarvoor minder evident is.

Een uitnodiging tot eerlijkheid – en tot actie

Als fractional CFO werk ik dagelijks met ondernemingen die worstelen met de vraag hoe zij hun finance-functie toekomstbestendig maken. De eerlijke constatering is dat veel organisaties nog in de fase zitten die Anthropic beschrijft: ze weten dat AI-impact zal hebben, maar de actuele adoptie blijft achter bij het potentieel.

Dat is begrijpelijk. Maar het Anthropic-rapport maakt één ding onmiskenbaar duidelijk: de kloof tussen wat AI kan en wat organisaties ermee doen, sluit zich. En wanneer dat omslagpunt komt, is het te laat om je voor te bereiden.