De rol van de CFO is de afgelopen tien jaar fundamenteel veranderd. Waar financiële sturing ooit draaide om kwartaalrapportages en jaarafsluitingen, is zij vandaag continu. Forecasts worden maandelijks herijkt, marges realtime gevolgd en risico’s verschuiven razendsnel door internationale ketens en digitale platforms. CFO’s leven in dashboards, scenario’s en signalen.

Tegenover deze dynamiek staat nog altijd één dominant zekerheidsinstrument: de jaarlijkse controleverklaring bij de jaarrekening. Een oordeel over het verleden, terwijl CFO’s dagelijks beslissingen nemen over een toekomst die voortdurend verandert. Dat spanningsveld wordt steeds voelbaarder.

De vraag is dan ook niet of de controleverklaring tekortschiet.
De echte vraag is: hoe organiseer je als CFO betrouwbaarheid in een economie die permanent in beweging is?

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – ‘Clarity in Chaos’ – Charlotte Hanneman (CFO van Philips): “Helderheid vraagt ook om een sterke talent- en innovatieagenda.”

De economie beweegt realtime, de zekerheid niet
De Nederlandse economie en een groot deel van de wereldeconomie, functioneert realtime. ERP-systemen communiceren continu met leveranciers en klanten.
Logistieke processen worden bijgestuurd op actuele data. IT-landschappen veranderen meerdere keren per jaar. Wat vandaag klopt, kan morgen alweer anders zijn.Toch wordt betrouwbaarheid nog steeds samengebald in één document dat suggereert dat de werkelijkheid voor een moment heeft stilgestaan. Alsof zo’n momentopname voldoende zegt over het afgelopen jaar én richting geeft voor het jaar dat komt.
Voor CFO’s is dat steeds lastiger te rijmen met hun dagelijkse praktijk. Zekerheid wordt geleverd op een ritme dat niet meer aansluit op het tempo van besluitvorming.

Betrouwbaarheid is verschoven van cijfers naar processen
Voor CFO’s gaat betrouwbaarheid allang niet meer alleen over ‘kloppende cijfers’. Het gesprek gaat steeds vaker over datakwaliteit, procesbeheersing, IT-afhankelijkheden en ketenrisico’s.
De grootste risico’s zitten zelden in één foutieve boeking, maar in structurele kwetsbaarheden: een verkeerd ingerichte interface, een falende leverancier of een platform waarvan de spelregels veranderen.

Juist daar, waar de CFO zijn grootste zorgen heeft, biedt de traditionele jaarcontrole beperkt zicht. Niet omdat accountants hun werk niet goed doen, maar omdat het controlemodel waarop zij werken onvoldoende aansluit op deze realiteit.

Ongoing monitoring is voor CFO’s al realiteit
Veel CFO’s hebben hierop geanticipeerd. Zij hebben geïnvesteerd in doorlopende monitoring, exception reporting en proces-KPI’s. Niet omdat auditors dat vroegen, maar omdat de organisatie anders simpelweg niet bestuurbaar is.

Deze interne monitoring vormt het fundament onder moderne sturing. Zij maakt zichtbaar waar processen afwijken, waar risico’s ontstaan en waar bijsturing nodig is. In de praktijk beschikt de CFO vaak over meer actueel inzicht in de organisatie dan wie dan ook.

De paradox is dat deze rijkdom aan informatie nauwelijks wordt verbonden aan externe zekerheid.

Zekerheid stopt waar de CFO haar nodig heeft
Een tweede fundamenteel spanningsveld is dat formele zekerheid stopt bij de juridische grens van de entiteit. CFO’s weten echter dat risico’s zich juist manifesteren in ketens. Marges worden bepaald door leveranciers, reputatieschade ontstaat bij partners – en continuïteit hangt af van platforms en uitbesteding.

De controleverklaring volgt deze risico’s niet. Zij eindigt precies op het punt waar de CFO voelt dat ze beginnen. Dat maakt de controleverklaring niet irrelevant, maar wel onvoldoende als primair instrument voor bedrijfskundige betrouwbaarheid.

One size fits all-zekerheid werkt niet meer
Daar komt bij dat de controleverklaring één oordeel geeft voor alle stakeholders tegelijk: banken, aandeelhouders, toezichthouders en werknemers. CFO’s weten dat deze partijen totaal verschillende vragen stellen, op verschillende momenten en met uiteenlopende diepgang.

De behoefte aan zekerheid is niet uniform. De economie vraagt om zekerheid op maat: gelaagd, contextafhankelijk en afgestemd op het ritme van besluitvorming.

De CFO is toe aan een breder zekerheidsmodel
Voor CFO’s draait de discussie niet om het afschaffen van de controleverklaring. Zij blijft relevant, maar kan niet langer het enige anker zijn. Daarvoor verandert de wereld te snel en zijn risico’s te sterk verweven geraakt met ketens en technologie.
De kernvraag voor de CFO is daarom: hoe verbinden we onze doorlopende monitoring aan een vorm van zekerheid die meebeweegt met hoe wij sturen?

In deel 2 van deze column volgt de onvermijdelijke vervolgvraag: hoe krijg je een van nature defensieve en conservatieve auditor daadwerkelijk in beweging?