Na vijf jaar CFO te zijn geweest bij Ingka Centres, de winkelcentratak van IKEA, maakte Marjanne van Ittersum vorig jaar de overstap naar netbeheerder Enexis. Een bewuste keuze, vertelt de CFO. “Ik wilde iets doen dat maatschappelijk relevanter was.”
Inmiddels staat ze midden in een van de grootste economische en maatschappelijke uitdagingen van deze tijd: de financiering van de energietransitie, terwijl de vraag naar elektriciteit sneller groeit dan het netwerk kan bijbenen.

Enexis in groeifase
De overstap naar Enexis kwam niet voort uit onvrede over haar vorige functie. Integendeel. Van Ittersum: “Ik had het ontzettend naar mijn zin als CFO bij Ingka. Maar na vijf jaar merkte ik dat ik min of meer hetzelfde aan het doen was. Natuurlijk is geen dag hetzelfde, maar je komt wel op een punt waarop je jezelf afvraagt wat de volgende stap wordt.”

Die vijf jaar waren overigens allesbehalve rustig. Van Ittersum maakte van dichtbij mee hoe geopolitieke ontwikkelingen de strategie van een internationaal bedrijf kunnen veranderen: “Toen ik begon kwam ongeveer 50 procent van onze omzet uit Rusland. Na de inval in Oekraïne veranderde dat volledig. Het sluiten van winkels is nog relatief eenvoudig, maar winkelcentra verkopen is juridisch en operationeel veel complexer. Je hebt huurders, contracten en lokale verplichtingen. Uiteindelijk hebben we die winkelcentra in augustus 2023 verkocht. Daarvoor hadden we ook nog te maken met COVID, zeker in China, waar de beperkingen veel langer aanhielden dan in Europa.”

Toen een headhunter haar belde over Enexis, moest ze zich eerst verdiepen in de organisatie. Van Ittersum: “Mijn eerste reactie was eerlijk gezegd: wat doet Enexis precies? Maar hoe meer ik mij verdiepte in de uitdagingen, hoe enthousiaster ik werd. Dit bedrijf dient de publieke zaak. Ik had voor mezelf al bedacht dat ik graag iets wilde doen met meer maatschappelijke impact. Dan kom je terecht bij een organisatie die cruciaal is voor de energietransitie én tegelijkertijd voor een enorme groeifase staat.”

Lees ook op CFO.nl: CFO meets CHRO – Marjanne van Ittersum en Kim Teunis (CFO en CHRO van Enexis): “Diversiteit is geen HR-feestje.”

Een maatschappelijke opdracht
Die groei is zichtbaar in vrijwel alle cijfers. Alleen al vorig jaar investeerde Enexis 1,9 miljard euro, een stijging van 28 procent ten opzichte van het jaar daarvoor: “Dat klinkt indrukwekkend, maar tegelijkertijd is het nog steeds niet genoeg om de wachtlijsten af te vlakken. Het aantal grootzakelijke klanten op de wachtlijst groeide in 2025 van 8.000 naar ruim 10.000. En vanaf 1 juli hebben we ook te maken gekregen met wachtlijsten voor klein verbruik aansluitingen (particulieren en MKB bedrijven red,) . Dat maakt het werk uitdagend, want wij willen dit natuurlijk helemaal niet.”

Volgens Van Ittersum raakt de problematiek direct de economische ontwikkeling van Nederland: “We willen geen duurzame initiatieven stilzetten omdat er geen netcapaciteit beschikbaar is. Uiteindelijk gaat het om bedrijven die willen uitbreiden, ondernemers die willen investeren en consumenten die willen verduurzamen. Als zij moeten wachten, heeft dat directe gevolgen voor de economie én voor de energietransitie.”
Tegelijkertijd wijst ze erop dat Enexis niet alles zelf in de hand heeft. Van Ittersum: “Wij groeien zo hard als we kunnen. Maar we zijn ook afhankelijk van TenneT, van vergunningstrajecten en van andere externe factoren. Juist die afhankelijkheden maken het soms complex.”

De financiering van de energietransitie
Voor een belangrijk deel draait Van Ittersums opdracht om het financieel mogelijk maken van die enorme investeringsagenda: “De afgelopen jaren hebben we ongeveer 1,5 miljard euro extra financiering opgehaald. In februari kwam daar nog eens 750 miljoen euro bij. Het goede nieuws is dat we een A-plus rating hebben en uitstekende toegang tot de kapitaalmarkt. Maar tegelijkertijd weten we dat de financieringsbehoefte de komende jaren verder zal oplopen.”

Volgens de CFO is de uitdaging niet zozeer óf het geld beschikbaar is, maar hoe lang de balans voldoende ruimte biedt: “Voor ons is de FFO-net debt ratio een cruciale maatstaf. Die ligt momenteel rond de 20 procent. We moeten boven de 12 procent blijven om onze kredietwaardigheid en gunstige financieringsvoorwaarden te behouden. Dat geeft ruimte, maar die ruimte is niet onbeperkt.”

Ook aandeelhouders leveren volgens haar een belangrijke bijdrage. Van Ittersum: “We hebben een dividendcap afgesproken. Normaal gesproken ontvangen onze aandeelhouders 50 procent van de nettowinst. Nu is dat gemaximeerd op 100 miljoen euro. Daarmee blijft extra kapitaal beschikbaar voor investeringen. Onze aandeelhouders begrijpen heel goed hoe belangrijk de energietransitie is.”

Lees ook op CFO.nl: CFO’s uit de energie-sector – “Alleen wanneer je als CFO begrijpt voor welke uitdagingen we staan in de energietransitie, kun je meesturen op budgetten.”

Meer klantgerichtheid
Naast de financiële opdracht kreeg Van Ittersum nog een duidelijke missie mee als CFO. “Ik ben natuurlijk binnengehaald om ervoor te zorgen dat Enexis financieel gezond blijft en zijn sterke kredietwaardigheid behoudt. Maar we hebben ook een collegiaal bestuur. Daarbij hoort de opdracht om klantgerichter te werken.”

Ze noemt een voorbeeld dat volgens haar veel zegt: “Toen ik begon werd de wachtlijst vooral uitgedrukt in megawatt. Maar niemand wordt geraakt door een getal in megawatt. Mensen worden geraakt door het aantal klanten dat moet wachten. Zodra je het zo formuleert, wordt de maatschappelijke impact veel tastbaarder. Uiteindelijk gaat het om bedrijven van vlees en bloed.”

Die omslag in denken past volgens haar bij de nieuwe fase waarin Enexis zich bevindt. “We zijn van oudsher een heel technische organisatie. Dat is ook logisch. Maar naast techniek moeten we ook steeds beter uitleggen wat onze keuzes betekenen voor klanten en voor de samenleving.”

Sterke basis, nieuwe uitdagingen
Over de finance-organisatie spreekt Van Ittersum met veel waardering: “Mijn voorganger, Mariëlle Vogt, heeft de organisatie uitstekend achtergelaten. Treasury staat goed, Finance staat goed en ook digital valt onder mijn verantwoordelijkheid en functioneert uitstekend. Natuurlijk heb ik hier en daar wat aanpassingen gedaan, maar de basis was gewoon sterk.”

Waar ze wel nadrukkelijk kansen ziet, is op het gebied van weerbaarheid: “Cybersecurity is de afgelopen jaren een veel groter thema geworden. We hadden allerlei goede initiatieven op afzonderlijke onderdelen, maar als je kijkt naar hoe crisismanagement, fysieke beveiliging, cybersecurity en business continuity management samenkomen, dan hebben we nog stappen te zetten.”

Dat staat dan ook hoog op haar agenda. “Weerbaarheid is voor mij prioriteit nummer één. Niet alleen omdat de dreigingen toenemen, maar ook omdat de continuïteit van onze dienstverlening essentieel is voor Nederland.”

Lees ook op CFO.nl: Leadership in Finance Summit 2026 – ‘From Control to Command’ – Ron van Houten (CFO TP Vision): “Cultuur is geen soft factor, maar een harde risicofactor.”

Een eenvoudiger Enexis
Daarnaast wil Van Ittersum de organisatie verder vereenvoudigen: “Ik denk dat we op sommige onderdelen te veel sturen op KPI’s en complexiteit. Meer focus helpt. Dat gaat over doelstellingen, governance, besluitvorming en de hoeveelheid informatie die door de organisatie stroomt. Hoe eenvoudiger de organisatie werkt, hoe sneller we kunnen handelen.”

De derde prioriteit sluit daar naadloos op aan? “Dat is klantgerichtheid. We hebben een enorme maatschappelijke opdracht. Hoe beter we begrijpen wat klanten nodig hebben, hoe beter we die opdracht kunnen uitvoeren.”

Ondanks de omvang van de uitdagingen is het enthousiasme bij de CFO onverminderd groot. Van Ittersum: “Ik ben echt heel blij met mijn overstap. Ik heb het gevoel dat ik werk aan iets wat er daadwerkelijk toe doet. De energietransitie is misschien wel een van de grootste maatschappelijke opgaven van dit moment. Dat ik daar vanuit mijn rol als CFO aan kan bijdragen, geeft ontzettend veel energie. Juist omdat het ingewikkeld is, juist omdat het impact heeft en juist omdat de uitkomst ertoe doet.”

Lees ook op CFO.nl: Jeanine Tijhaar (oud-CFO Eneco) en Kees Klomp: “We kunnen de klus niet meer klaren met wat ons vroeger succesvol maakte als leiders.”

Leadership in Finance Summit | From Control to Command

Imagine a Formula 1 circuit. Everything revolves around control: data, sensors, dashboards, engineers. But winning is not driven by data alone.
The difference is made through decisions taken both before and during the race.

Register now