Column – Willemijn Stoffels: Tata Steel Nederland: wie draagt het risico?

Doorgaan op de huidige weg kan niet.

De staat wil Tata Steel Nederland 2 miljard euro geven voor het vervangen van de huidige fabrieken voor nieuwere fabrieken die minder CO2 uitstoten, het zogenaamde “Groen Staalplan”. Het zou de eerste keer zijn dat een bedrijf in Nederland een subsidie van dit formaat ontvangt. Maar het bedrijf is financieel wankel, het voortbestaan van het bedrijf kent tal van risico’s en het moederbedrijf in India staat niet garant.

De accountant van het bedrijf, PwC, waarschuwde onlangs dat de Nederlandse tak waarschijnlijk significant moet worden afgewaardeerd. Is het verantwoord om publiek geld te geven aan een bedrijf dat financieel zo kwetsbaar is? En wat is de rol van PwC hierin?

Lees ook op CFO.nl: Ivan Kooiman (CFO van Trunkrs): “Als CFO moet je niet alleen de meters aflezen, maar ook helpen bepalen welke kant het bedrijf op moet.”

De financiële positie is instabiel
Over de afgelopen tien jaar was de nettomarge van TSN gemiddeld 1-2%. In de laatste drie boekjaren bedroeg het verlies cumulatief 966 miljoen euro na belasting. ‘Cash and short term deposits’ daalde naar 275 miljoen euro, geen ruime reserve met personeelskosten van ruim 100 miljoen euro per maand.
Het netto werkkapitaal is 39 miljoen euro negatief. Van de securitisatielijn van 600 miljoen is 566 miljoen euro benut en de kredietfaciliteit loopt binnenkort af. Tata Steel Limited heeft geen Parent Company Guarantee afgegeven, dus bij problemen kunnen schuldeisers niet bij het moederbedrijf terecht.

Doorgaan op de huidige weg kan niet
TSN betaalde in 2025/26 179 miljoen euro aan emissierechten, meer dan 95% kregen ze gratis. Sinds 1 januari 2026 worden de gratis rechten voor staal in 9 jaar afgebouwd naar nul, met honderden miljoenen aan extra kosten als gevolg. Die kosten hebben andere Europese staalfabrieken ook, maar de ~25% van TSN’s export buiten Europa zal hierdoor significant minder aantrekkelijk worden. Daar bovenop komen de tientallen miljoenen euro’s die TSN kwijt is aan boetes en inhalen van achterstallig onderhoud.

Lees ook op CFO.nl: Leadership in Finance Summit 2026 – From Control to Command – Aran van der Bie (CFO Jan de Rijk Logistics): “Volledige zekerheid bestaat zelden.”

Risico’s zonder voorziening
In april heeft de toezichthouder TSN ingelicht van het voornemen om de vergunningen van beide kooksgasfabrieken in te zullen trekken, terwijl die fabrieken volgens het bedrijf cruciaal zijn voor hun voortbestaan. Daarbij is het OM overgegaan tot strafrechtelijke vervolging van TSN voor opzettelijk vervuilen van de leefomgeving. Omwonenden dienden een massaclaim in voor 1,4 miljard euro. En de afzet van staalslak (een restproduct van staalproductie), volgens TSN ‘existential to the viability‘ van het bedrijf, ligt stil door aangescherpte regels.

Voor geen van deze posten is een voorziening getroffen. Ook de financiële zekerheidsstelling voor bodemsanering, sinds 1 januari verplicht onder de Omgevingswet, is nog niet ingevuld.

Groen staal is hier structureel niet concurrerend
Productiekosten in Nederland zijn structureel hoger dan elders in Europa. De nieuwe fabriek zou significant meer elektriciteit gebruiken: van 0,9 naar 3,3 TWh, bij een kostennadeel van circa 43 euro per MWh ten opzichte van landen als Spanje is de concurrentiepositie slecht. Voor de nieuwe fabrieken zijn ook grote hoeveelheden aardgas nodig, ongeveer 1,3 miljard m³ per jaar.
De kosten voor aardgas zijn erg onzeker: de TTF stond in november 2026 boven de 90 euro per MWh, tegenover 30 een jaar eerder, voor TSN een kostenverschil van honderden miljoenen euros per jaar.  PwC Duitsland concludeert in een studie deze zomer dan ook dat geïntegreerde staalproductie in Midden-Europa na 2040 in geen enkel scenario concurrerend is.

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – ‘Clarity in Chaos’ – Charlotte Hanneman (CFO van Philips): “Helderheid vraagt ook om een sterke talent- en innovatieagenda.”

Tata India heeft aantrekkelijkere investeringsmogelijkheden
Als de plannen doorgaan moet Tata 2-4,5 miljard euro co-investeren voor de nieuwe fabrieken. Zoals hierboven al duidelijk werd, is de business case voor groen staal zwak. En Tata kan in India veel hogere marges behalen dan in Nederland: de afgelopen tien jaar was TSLs EBITDA marge in India ruim 175 euro per ton vloeibaar staal, tegenover 42 in IJmuiden. Inzetten op capaciteitsuitbreiding in de thuismarkt, in plaats van verduurzaming van de productie in Nederland, is dus aantrekkelijker.
Als de Nederlandse staat een deal wil maken zal TSL veel kostbare randvoorwaarden stellen – in de intentieverklaring die in 2025 werd getekend wordt bijvoorbeeld gesproken over het constant houden van nettarieven en kosten voor verwerking staalslakken.

Serieuze zorgen voor de continuïteit
In het voorjaar sprak PwC van een ‘material uncertainty to the going concern’ voor de Nederlandse tak van Tata Steel (TSN), als gevolg van het voornemen van de toezichthouder om de vergunningen van de kooksgasfabrieken in te trekken. In november volgde een voorbehoud bij de halfjaarcijfers: een ‘probable material/substantive’ waardevermindering van TSN.
Het bedrijf staat nu voor ruim 3,5 miljard euro in de boeken, maar door alle onzekerheden lijkt dat dus te hoog. TSN heeft in het jaarverslag de expliciete aanname opgenomen dat ze overheidssubsidie krijgen, maar de gelieerde uitgaven voor de plannen zijn niet terug te zien in de cijfers. Toch krijgt Tata nog altijd een goedkeurende verklaring van PwC.

De subsidie die de overheid nu wil geven is dus risicovol. De kans dat het bedrijf in moeilijkheden komt is groot, en als dat gebeurt is er geen vangnet uit India. De overheid zou drie dingen moeten eisen voordat publiek geld wordt uitgegeven: uitsluitsel over strafrechtelijke veroordeling, een parent company guarantee uit India en een bindend tijdpad met terugbetaling bij vertraging.
PwC zou drie vragen moeten beantwoorden. Hoe is de overheidssubsidie meegenomen in het jaarverslag, nu de intentieverklaring verder is uitgesteld? Waarom is de boekwaarde van de Nederlandse tak niet verlaagd, gezien dit waarschijnlijk nodig is? En waarom is er geen voorziening voor de massaclaim, verwerking van staalslak en bodemsanering?

Lees ook op CFO.nl: Kabinet van de CFO – Mike van der Weerd (CFO Equans): “Heldere wetsvoorstellen, duidelijke, doelmatige subsidieregels en fiscale maatregelen die de juiste prikkels geven zijn belangrijk.” 

Improve your effectiveness in uncertain or complex situations. Join the 2-day Decision-making in high-stake situations program by Prof. Marwan Sinaceur.

 

Gerelateerde artikelen