Veel organisaties zijn inmiddels volop aan het experimenteren met generatieve AI en Agentic AI. De toegang tot technologie is daarbij steeds minder het probleem. De grotere uitdaging begint wanneer organisaties losse toepassingen willen vertalen naar structurele verbetering van processen en bedrijfsvoering.

Joris Juttmann, Partner Advisory bij KPMG en lector aan de Universiteit van Amsterdam, ziet in de praktijk grote verschillen in de uitgangspositie van organisaties. Niet iedere organisatie heeft dezelfde ervaring met procesautomatisering wanneer de eerste AI-experimenten beginnen.

“Veel vaker zijn de organisaties die het opschalen organiseren vanuit de business het meest succesvol.”
Joris Juttmann, Partner Advisory bij KPMG en lector aan de Universiteit van Amsterdam

Iedereen Copilot geven maakt je nog niet AI-ready

Ondanks die verschillende uitgangsposities ziet Juttmann een aantal terugkerende oorzaken waardoor opschaling stokt. Vier problemen springen er voor hem uit: een verkeerd begrip van Agentic AI, te hoge verwachtingen van wat AI alleen kan oplossen, de neiging om opschaling bij IT neer te leggen en onvoldoende aandacht voor data en governance.

Om te beginnen is er volgens hem vaak een verkeerd begrip van wat Agentic AI daadwerkelijk is. ‘Denken dat met iedereen toegang geven tot MS Copilot en ChatGPT een organisatie AI-ready maakt.’

Daarnaast bestaat de verwachting dat alle procesverbeteringen met Agentic AI kunnen worden opgelost. De werkelijkheid is minder eenvoudig. Procesoplossingen bestaan vaak juist uit een combinatie van probabilistische AI-tooling en deterministische technologie, zoals RPA en low-code BPM.

Maar de organisatorische keuze is minstens zo belangrijk.

Juttmann ziet dat AI-implementatie en opschaling te vaak als een taak van de CIO of CTO worden beschouwd. In zijn ervaring zijn IT-verantwoordelijken daarbij eerder blokkers dan aanjagers in procesverbetering met behulp van Agentic AI. ‘Veel vaker zijn de organisaties die het opschalen organiseren vanuit de business het meest succesvol.’

Tot slot is alleen investeren in Agentic AI niet voldoende. Organisaties moeten ook nadenken over de tooling voor de benodigde brondata en over de governance van de agents die binnen de organisatie worden ontwikkeld.

AI als chefsache: van experiment naar bestuurlijke agenda

Hoe maak je tempo met AI zonder grip te verliezen op investeringen, governance, risico’s en technologische afhankelijkheden? In de boardroomdialoog AI als chefsache bespreken Joris Juttmann en Frederieke Leeflang aan de hand van actuele praktijkcasussen hoe organisaties deze keuzes op bestuurlijk niveau maken.

Meld je nu aan

Lees ook op CFO.nl: Leadership in Finance Summit 2026: grip houden, koers kiezen, durven schakelen

Van overvloed aan AI-ideeën naar scherpe keuzes

Na de eerste experimenten ontstaat volgens Juttmann vaak een overvloed aan goede ideeën voor toepassingen van Agentic AI. Voor organisaties begint dan een volgende fase: keuzes maken. Daarbij ziet hij vier belangrijke aandachtspunten:

✔  Prioritering: kies processen met volume en verbeterpotentieel.

Juttmann pleit voor een gestructureerd selectieproces: ‘Het is dan de kunst om een funnelingproces te organiseren waardoor men zich concentreert op die processen met veel volume en daarmee veel verbeterpotentieel, in plaats van zich te concentreren op allerlei kleinere processen die weliswaar veel ergernis veroorzaken, maar weinig verbetervolume bieden.’

De centrale vraag wordt daarmee bedrijfseconomisch: waar krijgt de organisatie het meeste resultaat voor de tijd en investeringen die zij in AI steekt?

✔  Governance: organiseer niet alleen verantwoordelijkheden, maar ook de benodigde tooling.

Opschalen betekent tegelijkertijd dat governance een andere dimensie krijgt. Een inclusieve governancestructuur alleen is daarvoor niet voldoende. Ook goede governance-tooling is volgens Juttmann cruciaal.

Dat begint bij iets heel tastbaars: kosten. ‘AI is niet gratis’, merkt hij op. Goede governance-tooling is nodig om token- en licentiekosten te monitoren, maar ook om de gemaakte Agentic AI-oplossingen te kunnen beheren.

✔  Digital stack: laat functionele keuzes leidend zijn voor de keuze van leveranciers.

Diezelfde langetermijnblik is nodig bij technologische afhankelijkheid en vendor lock-in. Voor Juttmann begint dat bij een passende digital-stackstrategie: ‘De digital stack is uiteindelijk de toolbox die een organisatie beschikbaar stelt om processen zoveel mogelijk end-to-end te automatiseren.’

De verleiding is groot om daarbij mee te bewegen met het aanbod van technologieleveranciers. ‘Alle vendoren zullen tegenwoordig claimen dat hun producten AI-enabled zijn om zo’n groot mogelijk deel van de wallet spend bij organisaties te krijgen. Bij de keuzes voor vendoren moeten organisaties zich vooral laten leiden door de functionele keuzes in de digital stack.’

✔  Soevereiniteit: bepaal bewust welke technologische afhankelijkheden je accepteert.

Binnen die digital-stackstrategie kunnen organisaties kiezen voor soevereine leveranciers. Op dit moment ziet Juttmann daarvoor meer aandacht bij organisaties in de (semi)publieke sector dan daarbuiten.

 

“Bij de keuzes voor vendoren moeten organisaties zich vooral laten leiden door de functionele keuzes in de digital stack.”

Lees ook op CFO.nl: Frederieke Leeflang over AI in de boardroom: ‘Als toezichthouder moet je juist de voordelen van AI kunnen overzien’

Voor AI moet je de organisatie durven kantelen

De bestuurlijke consequentie gaat uiteindelijk verder dan het kiezen van technologie. Wie Agentic AI daadwerkelijk wil opschalen, moet volgens Juttmann ook naar de inrichting van de organisatie kijken. Voor bestuurders ziet hij drie belangrijke stappen:

1. Doorbreek de traditionele functionele kolommen
AI-implementatie en opschaling daarvan moeten veel meer worden georganiseerd langs de end-to-end voortbrengingsprocessen. ‘Men moet als het ware de organisatie kantelen om succesvol te kunnen zijn in de toekomst.’

2. Formuleer een duidelijke digital-stackstrategie
Daarbij gaat het niet alleen om tooling voor procesautomatisering. Hij benadrukt dat ook de tooling voor AI-governance en datagovernance daarin een plaats moet krijgen.

3. Bouw AI-ervaring op in de business
Organisaties moeten breed investeren in mensen uit de business die ervaring opdoen met de gekozen digital stack. Achteroverleunen in de verwachting dat IT het vraagstuk wel oplost, is volgens hem geen strategie. ‘Agentic AI is tenslotte een chefsache.’

“Opschalen van AI vereist commitment van de top, een echt kritische houding naar hoe processen nu georganiseerd zijn en vervolgens goed getrainde business-users die met mandaat de verandering kunnen bewerkstelligen.”

Lees ook op CFO.nl: Bas Brouns (CFO van KLM): “Als we niet structureel beter presteren, komen uiteindelijk de investeringen aan de beurt.”

AI opschalen vereist commitment van de top

Precies op dat punt ziet Juttmann in boardrooms nog een belangrijke kloof. De snelheid waarmee AI zich ontwikkelt, staat niet altijd in verhouding tot het begrip van wat de technologie voor de organisatie betekent.

‘Ik vind het vaak verdrietig om te constateren hoe weinig begrip er is in de boardroom over wat Agentic AI is en welke impact de nieuwe tooling heeft op de manier van organiseren en beslissingen nemen.’

Een houding van we geven iedereen Copilot en dan komt het wel goed brengt organisaties in zijn ogen niet veel verder dan experimenteren, zonder het gewenste succes.

‘Opschalen van AI vereist commitment van de top, een echt kritische houding naar hoe processen nu georganiseerd zijn en vervolgens goed getrainde business-users die met mandaat de verandering kunnen bewerkstelligen.’

Daarmee komt de discussie terug bij de bestuurstafel. De vraag is niet langer alleen welke AI-tools een organisatie beschikbaar stelt, maar hoe zij processen organiseert, investeringen prioriteert, technologie selecteert en mensen het mandaat geeft om daadwerkelijk te veranderen.

AI als chefsache: van experiment naar bestuurlijke agenda

Hoe maak je tempo met AI zonder grip te verliezen op investeringen, governance, risico’s en technologische afhankelijkheden? In de boardroomdialoog AI als chefsache bespreken Joris Juttmann en Frederieke Leeflang aan de hand van actuele praktijkcasussen hoe organisaties deze keuzes op bestuurlijk niveau maken.

Meld je nu aan

Dit artikel verscheen eerder bij Alex van Groningen, onderdeel van Sijthoff.