De Nederlandse economie oogt sterk, maar onderliggend schuift er veel. CFO.nl interviewde econoom Jona van Loenen over beleids(on)zekerheid, geopolitiek en over waarom CFO’s anders moeten gaan denken.

“Eerst kijken naar belastingen en naar hoe hoog de rente is – en dan pas beslissen over een investering. Zo leerde je vroeger dat CFO’s dachten. Maar de belangrijkste parameter van CFO’s nu  is voorspelbaarheid, ongeacht hoe laag of hoog de rente is of hoe laag of hoog de belastingen zijn. Maar het vervelende is: voorspelbaarheid heeft in Nederland echt een fundamentele knauw gekregen.”

Je leest vaak dat we in een ‘polycrisis’ zijn aangeland. Is dat overdreven?

“Ik denk dat je dat wel kunt zeggen. Maar het gekke is dat het land aan de oppervlakte eigenlijk gewoon heel goed doorloopt. Terrassen zitten vol, mensen gaan op vakantie, de werkloosheid is laag, lonen stijgen. Maar onder die oppervlakte verschuiven de tektonische platen. Dat voelen we nu nog niet echt, omdat het oppervlak zo rustig is. Maar schijnt bedriegt. Denk aan de Titanic. De zee was te rustig, waardoor niet goed zichtbaar was hoe groot de ijsberg eigenlijk was.”

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – ‘Clarity in Chaos’ – Charlotte Hanneman (CFO van Philips): “Helderheid vraagt ook om een sterke talent- en innovatieagenda.”

Wat zijn de grote verschuivingen waar CFO’s rekening mee moeten houden?

“Volgens mij zitten we in een soort nieuwe economische realiteit die je bijna een economische oorlogstijd kunt noemen. Sinds de val van de muur was het credo: ‘we produceren daar waar het het meest efficiënt is, we drijven handel met elkaar en iedereen in de wereld doet waar hij het beste in is’. Maar dat model – het globalistische denken – begint te piepen en te kraken. Geopolitieke dynamiek en afhankelijkheden word fragieler. Dat betekent dat efficiëntie minder leidend is geworden en dat je meer buffers en redundantie wilt inbouwen. Dat is per definitie minder efficiënt en dus duurder.”

Inefficiëntie wordt ineens een strategische keuze?

“Ja, tot op zekere hoogte wel. Want als andere landen zich niet meer aan de regels houden, dan werkt jouw efficiënte model niet meer zoals het bedoeld is. Dan wil je bepaalde dingen zelf kunnen doen, ook al is dat duurder. Maar het is een fundamentele breuk met de economie van de afgelopen decennia, dus als systeem zijn we daar eigenlijk helemaal niet meer op ingericht.”

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – Clarity in Chaos – Hans Janssen (CFO FrieslandCampina): “De stikstofproblematiek hangt als een grote onzekerheid boven de sector.”

Wat betekent dat voor investeringsbeslissingen van Nederlandse CFO’s?

“Dat het niet meer alleen gaat om het maximaliseren van winst op korte termijn, maar om de vraag of je er morgen en over vijf of tien jaar nog bent. In de wereld van vermogensbeheer, waar ik lang heb gewerkt, hoorde ik ooit de uitspraak: ‘to finish first, you first have to finish; . Dat is eigenlijk precies waar het nu over gaat, want overleven wordt weer een expliciet onderdeel van strategie.”

Waar zit de grootste zwakte van de Nederlandse economie?

“Ik denk in het achterblijven van onze arbeidsproductiviteit. Er wordt wel veel over gesproken, maar de groei is al jaren relatief laag. Dat hebben we gemaskeerd met goedkope arbeid, bijvoorbeeld via arbeidsmigratie, en met relatief weinig investeringen in automatisering. Daardoor voel je de pijn van lage productiviteit minder, maar het probleem verdwijnt niet.”

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026: ‘Clarity in Chaos’ – Leonore van Waaij (CFO van Roamler): “Scenarioplanning is altijd belangrijk geweest, maar nu zie ik het echt als een kompas.”

Kun je dat concreet maken?

“Als je kijkt naar industriële robots bijvoorbeeld, dan doet Nederland het niet zo goed als je zou verwachten voor een land met ons welvaartsniveau. We staan ergens rond plek 12, met zo’n 260 robots per 10.000 werknemers, terwijl landen als Zuid-Korea of China richting de 1000 gaan. Dat verschil voelt nu nog niet zo urgent, maar we merken het over vijf of tien jaar wel.”

Welke sectoren gaan het verschuiven van dit soort tektonische platen het eerst voelen?

“Je ziet het nu al in de chemie en petrochemie, waar energieprijzen en regelgeving zwaar drukken. In de financiële sector spelen technologische ontwikkelingen zoals fintech, vaak buiten Europa, en daar kan disruptie vandaan komen. En ook logistiek en havens kunnen geraakt worden doordat productie dichter bij huis plaatsvindt. Als nearshoring doorzet in de grote Europese industrieën, dan heeft dat echt gevolgen voor handelsstromen en dus ook voor de Rotterdame haven.”

Lees ook op CFO.nl: CFO Day 2026 – ‘Clarity in Chaos’ – Vivienne de Leeuw (CFO Port of Rotterdam): “Data over energieverbruik ligt gevoelig. Terwijl juist transparantie nodig is.”

Veel bedrijven zitten in een spagaat: hoge kosten nu, maar toch moeten investeren. Hoe komen ze daaruit?

“Dat is precies het spanningsveld: het oude model werkt niet meer goed werkt en het nieuwe is nog niet volledig opgebouwd. De markt kan dat vaak niet alleen oplossen, dus heb je een overheid nodig die voorwaarden schept. Dat komt neer op een vorm van industriepolitiek, iets wat we misschien lange tijd minder gewend waren, maar wat wel weer nodig kan zijn.”

Dus industrie hier houden, ook als dat duurder is?

“Die aanname gaat alleen op als je er vanuit gaat dat de geopolitieke verhoudingen relatief stabiel blijven en dat iedereen het beste met elkaar voor heeft. Maar je eigen industrie en energievoorziening loslaten betekent dat je volledig afhankelijk bent van andere landen. Dat kan in de komende decennia een serieus probleem worden.”

Lees ook op CFO.nl: Bas Brouwers (CFO Rabobank): “De illusie dat je alles duidelijk krijgt en kunt voorspellen, moet je loslaten.”

Hoe kijk je naar de innovatiekracht van Nederland?

“Ik denk dat we onszelf daar niet moeten onderschatten. We kunnen echt wel wat. Kijk naar ASML, daar bouwen ze in feite iets wat de rest van de wereld nauwelijks kan begrijpen. Maar tegelijkertijd kun je je afvragen of één succesverhaal niet ook een excuus is geworden om de rest minder te hervormen. Want als zo’n bedrijf wegvalt of verzwakt, dan heb je wel degelijk een probleem.”

Je hebt het over een nieuwe industriepolitiek, maar ik hoor van CFO’s vaak dat zwabberend beleid een grote ergernis is. Waar loopt Nederland bestuurlijk op vast?

“Dat individuele belangen collectieve oplossingen blokkeren. Ook de woningmarkt is daar een duidelijk voorbeeld van. We zeggen allemaal dat wonen betaalbaar moet worden, maar dat betekent dat huizenprijzen flink omlaag moeten. Maar de krappe meerderheid van Nederland heeft een eigen woning. Dus meer dan de helft van Nederland heeft persoonlijk helemaal geen belang bij betaalbaar wonen. Wat individueel logisch is, zorgt collectief voor stilstand, en dat zie je ook terug bij andere complexe dossiers als klimaat en migratie.”

Lees ook op CFO.nl: Margreet Brenkman (Stripe): “De CFO die payments nog als kostenpost ziet, laat waarde liggen.”

Wat zou je CFO’s willen meegeven?

“Neem al het risico van de wereld, maar zorg dat je er morgen nog bent, dus stuur op overlevingsvermogen in plaats van alleen op korte termijn winst. Gebruik periodes van onzekerheid juist als momentum om echt te herstructureren en strategische keuzes te maken. En realiseer je dat veel grote aandeelhouders helemaal niet per se op de korte termijn sturen, maar juist in decennia denken. Het is vaak de angst van het management zelf is die het kwartaaldenken in stand houdt.”

Lees ook op CFO.nl: “De eisen die men stelt aan CFO’s zijn extreem hoog. Maar bedrijven zijn vaak zuinig als het over beloning gaat.”

CFO Day 2026: Meet the financial top on May 28 in Noordwijk

CFO Day 2026 marks the 25th edition of the Netherlands’ leading CFO event. Not a time to look back, but to move forward. Amid disruption, geopolitics, regulation, inflation and AI, CFOs must deliver clarity and value. With 350+ peers, we tackle today’s strategic dilemmas and what’s next.

Yes, I'll attend CFO Day 2026